Tanıtım: Belgesel arkeolojinin tarihi, gelişimi ve dönüşümüne dair olup, Arkeolog Richard Miles tarafından sunulan, yaklaşık 1 saat süren 3 bölümden oluşuyor.

İlk bölüm; arkeolojinin nasıl ortaya çıktığı, hangi ihtiyaçlar sonucunda ortaya çıktığı, bu süreçte rol oynayan önemli isimler ve arkeoloji üzerindeki etkileri üzerine

İkinci bölüm; 18. ve 19. yüzyılda uygarlıkların ne zaman ve nasıl kurulduğuna dair olan fikirlerin değişme süreci ve bilimsel metodların arkeolojiye girişi üzerine

Üçüncü bölüm; 20. yüzyıl ile birlikte uygarlıklar, krallar dışındaki sıradan insanların hayatına dair merak ve bunun sonucunda araştırmaların yönünün sosyal gelişmeler ile birlikte olan değişimi ve de bilimsel yöntemlerin arkeolojinin olmazsa olmaz bir parçası haline gelişi üzerine

Neden izlenmeli: Arkeoloji'ye dair oldukça bozuk bir algı ve bilgi birikimimiz olduğu kanısındayım (buna ben de dahilim tabiki, üstten konuşmadım, içten konuştum).

Bu konudaki fikrimiz, klasik anlamda vatandaşımızın verdiği "yine taş görmeye mi gideceğiz, bildiğin taş işte" tepkisi ile klasik eğitim sistemiyle bize öğretilen, içi tam olarak doldurulmamış fakat sadece arkeolojinin önemli olduğu düşüncesi arasında gidip gelmekte. Bu belgeselin bu algı bozukluğunu törpüleme açısından iyi bir fırsat olduğu kanısındayım. Belgesel sayesinde ayrıca arkeolojinin gelişim süreci, bu süreçte etrafında yaratttığı etkiler (klasik din dogmalarının parçalanması) ve etrafındaki gelişmelerden etkilenmesi (Marksizm, feminizm, Naziler, Freud ve Einstein’ın buluşları) gibi başlıklardan nüvelerde söz konusu.
Bunların toplamında ortaya oldukça keyifli, insanı bilgiyle boğmayan, öze yönelen, basit, anlaşılır, herkese hitap eden, haftaiçi akşam izlenen yabancı dizi tadında oldukça keyifli bir belgesel ortaya çıkmış.

Belgeseli nereden bulabiliriz: Bana mail atmanız halinde belgeseli içeren torrent dosyalarını sizle paylaşabilirim (umutaykutlu@gmail.com)

*Belgeselle ilgili kısa kısa notlar "Düşündürdükleri" başlığının devamında bulunmaktadır

Düşündürdükleri:

Spekülasyondan bilime krallardan sıradan insanlara giden yolda arkeoloji düşündüğümüzün de ötesinde anlam ve öneme sahip. Bu alanda ait olduğu bütünün diğer parçalarında olduğu gibi, sosyal dinamiklerden güçlü bir şekilde etkilenmekte. Bunun sonucunda da bildiklerimiz, düşündüklerimiz, inançlarımız ve hayallerimiz bu alana bakış açımızı oldukça önemli şekilde etkilemekte. Arkeoloji'yi tarihiyle beraber ele aldığımızda bilgiyi, hakim güçlerin ya da sınıfların nasıl kontrol altına almaya çalıştığını ve bundan nasıl faydalanmaya çalıştığını görmek, olayları uzağa çekilip tepeden bakma hissini yaşamak oldukça zihin açıcıcıydı. Belgesel sonlarına doğru aklımda dolanmaya başlayan ve sunucunun da daha sonrasında konuyu getirdiği soru ise ya bundan sonra ne olacak?  idi. Bu noktada yani bundan sonra ne olacağı başlığında sunucu konuyu "Anthropocene" getirdi (türkçesi nedir bilmiyorum :(. Çok kısaca bu başlıkta okuduğum birkaç bilgi ...

Anthropocene Nobel ödüllü bilim adamı Paul Crutzen'in anthropo- (insan) ve -cene (yeni, cag) kelimelerinden türettiği ve dünyanın şu anda içinde olduğu yeni çağı tanımlamak için kullanıma sunduğu kelime. Deniyor ki, son birkaç yüzyila kadar insanlar dünya'da yolcu konumunda idiler, ama artık pilot kontrolüne oturdular ve sonuçlarını bilmeden/düşünmeden yaptıkları ile dünyanın gidişatını tamiri mümkün olmayan bir şekilde değiştiriyorlar. Bazi bilim adamları, 18. yüzyıldan itibaren insanlığın dünya üzerinde yol açtığı bu jeolojik ve iklimsel değişimlerin artık yeni bir jeolojik döneme girmemize sebep olduğunu söyleyerek anthropocene çağını lugatlarına ekliyorlar. Hatta bu çağa başlangıç olarak 1784'te buhar tribunünün icadını gösteriyorlar.

Daha fazla bilgi için: http://www.anthropocene.info/

Yani sonuç olarak insanlık kendi var olduğu alanda sınırlara ulaştı (Dünya'yı keşfetti). Kendi içine doğru olan yolculuğa hala devam etmekle birlikte, çok önemli noktaları keşfetti. Şu an ise dayatılan tüketme kültürü, sömürme kültürü ve bencilleşme kültürünün sınırlarını zorlayarak yaşamını devam ettirmekte. Zorladığı sınırlar hem Dünya'nın hem insanlığın sınırları olup buna bu kapasitenin bir yerde dayanamayacağı aşikar. Bu noktada gelecekte bizi bekleyen; kendi iç çelişkilerini yaşayan, sosyal patlamalar nedeniyle çalkantılara gebe olan, çevresinde geri dönülemez tahribatlar bırakması muhtemel, şimdi ise gözünü evrenin diğer noktalarına diken bir insanlık söz konusu. Tarihsel akış içerisindeki yerimize bakacak olursak 19. ve 20. yüzyıl ile birlikte (kuvveti değişmekle birlikte Rönesans dönemindekine benzer şekilde) olağanüstü bir bilgi birikimi söz konusu. 21. yüzyılda insanlığın yolunu belirleyecek olan ise Rönesanstakine benzer şekilde elindeki güncel verilerle, tarihsel elde edilen kazanım ve birikimleri yeniden yoğurup yeniden şekillendirmesi ile oluşacaktır. O yüzden de bu blogun başlığı Yeniden Rönesans'tır. 

Kısa kısa notlar: 

Criaco Piazzicolli-arkeolojinin babası

1. bölüm: *Arkeolojinin ilk ortaya çıkışı-Roma imparatorluğu döneminde İsa’nın tunik ve “sacred nail” (nasıl çevirilir bilemedim)’ini ele geçirmek amacıyla ilişkilendirilmiş

*Ardından Rönesans döneminde Criaco Pizzicolli (arkeolojinin babası) ‘nin bilinmeyene olan tutku ve merakı onun tarihi tüm öğeleri resmetmesi ve not alması ve ardından dünyanın farklı yerlerini gezmesi

*Rönesans ile birlikte arkeolojiye olan bakış açısı değişir ve buluntular ile nereden geldiğimizi gösteren birer ipuçları haline dönüşür. 

Stonehenge

*Rönesans sonrası dönemde John  Lenand, İngiltere kralının Britanya’ya ait bir tarih oluşturabilmek amacıyla araştırmalar yapmasına destek olur. Bu dönemde John Lenand, Stonehenge’i bulur. 

*Almanya civarında Neandertallere ait kalıntıların bulunması ile Adem ve Havva’dan gelen tek tür olduğumuza dair savların çürütülmesi

Rosetta Stone

2. Bölüm: *Vezüv yanardağı civarında bulunan Herculaneum

*Napolyonun Mısırı ele geçirmesinden sonra eski Yunan ve Roma dışında daha eski bir tarihinde olduğunun farkedilmesi ve Mısır tarihine olan ilginin artması 

*İngilizler Mısır'ı ele geçirir ve kimi Firavunlara ait parçaları İngiltereye götürürler. Bu dönemde eski taşların alınması bir güç gösterisi yapmak ve geçmişe bile sahip olmak adına anlamlı görülmektedir.

Mask of Agamennon

*Rosetta Stone’un keşfi fakat üzerindeki dilin anlaşılması için 20 yıl gibi bir süre gerekmesi (bu dönemde Mısırların kulandığı hiyeroglifilerin Sümerlerden köken aldığının fark edilmesi ile yazıtlar çözümlenebilmiş) *Meksika'da Palanque-Maya uygarlığının keşfi ile uygarlıkların oluşumu ile ilgili soruların oluşması, dünyanın farklı yerlerinde yeni uygarlıkların keşfedilmesi arkeolojiye ayrı bir derinlik katar. 

*Schlieman'ın Troy keşfi ve ilk defa kimi bilimsel yönemleri arkeolojide kullanmaya başlaması. 

*Yine aynı kişinin "Mask of Agamennon" 'ı bulması. Troy ile Mycenea arasındaki ticari ilişkiyi kimyasal analizler ile göstermesi.

*Modern arkeolojinin Pitt Rivers ile başlaması

3. Bölüm: *Dawson'un ape ile insan arasındaki geçiş formuna ait gerçek olmayan formu

*Mısır'da Tutankamun’un bulunması

*20. yüzyılın başlarında kralları, imparatorlukları araştırmak yerine sıradan insanların hayatını araştırmaya başlayan arkeoloji çalışmaları (Avustralyalı Marksist Childe ve Crawford'un sınıfsız bir toplum dair arayışları

*Einstein'ın katkıları ile arkeolojide yeni dönem (carbon dating, chemical analysis, laser mapping)

*Zamanla sıradan insan-bilim ve iç dünya kavramları yanyana gelişi

 * Adolf Hitler'in Heinrich Himmler ile birlikte dünyanın en eski ırkı olduğuna dair teorileri ( Arya insanlarının Atlantisten geldiği düşünülmekte bu da Nazilerin en eski bilinen uygarlık olduğu yönünde inanıya neden olmakta)

*Tv'de 1950'lerde Mortimer Wheeler iele arkeolojinin kitlelere sevdirilmesi

*Roman askerler ya da neolitik insanlarla ilgili hiç bir kalıntı yüz bile bulunamamış iken 1950'de Danimarka'da Iron age'den kalma 2000 yıldan daha önceki döneme ait çiftçinin bulunması "Tollund Man" 

*Kathleen Kenyon-70 lerde kadın arkeolog-Feminizm yükselişi -Ancient woman a dair verilerle ortaya çıktı

*Marija Gimbutas kadının eski toplumlarda ilerletici güç olduğu yönünde teorilerde bulundu- Eski Avrupa'nın güçlü erkek değil bilge kadın üzerine kurulu olduğunu iddia etti

Tollund Man- Danimarka

belgesel izli-yorum

05:31

 

Sevgi, adanmışlık, bağlılık kelimeleri sanırım hayatımızdaki diğer kelimelerden
daha farklı anlamlar taşıyor. Ya da en azından taşıması gerektiğini
düşünüyorum. Genelde düşündüklerim pratik yaşamda karşılığını , toplumda
görülme sıklığı bakımından pek bulmasada, böyle düşünüyorum. Doğmamızla
beraber yaşam denen garip bir girdabın içine,yakında bir gelecekte girdabın bizi
dışarıya atacağını bilmemize rağmen giriyoruz. Girmemek gibi bir şansımız olmuyor genellikle çünkü kendimizi orada buluyor, orada benlik kazanıyoruz. Bu dönemi herkes kendi bakış açısına ya da çevresine göre şekillendiriyor ve bir şekilde yaşamını sürdürüyor. Yasamının bir varmış, sonra hiç yokmuş olacagını düşünenler içinse sanırım bu macera daha da bir anlam kazanıyor. Bu anlamı da sanırım insanlığımızın, insan olduğumuzun farklı ifade şekileri olan sevgi, bağlılık ve adanmışılıklarda buluyoruz. Bunlar hayatımızda ki amaçlarımız, ideallerimiz oluyor. Çoğu zaman bunların peşinden düşe kalka, her ne pahasına olursa olsun koşturuyoruz. Sevgimize karşılık görmememize karşılık yine de herşey sevdaya dahildir diyip sevmeye devam etmiyor muyuz? Bize çok ağır yükleri sorumlulukları, cezaları olmasına karşı kendi yarattığımz tapınaklara hergün her koşulda tapmaya devam etmiyor muyuz? Ya da elimizde olan biten herşeyi sevdiğimiz , emek verdiğimiz, düşlediğimiz herşeyi ölümü de göze alarak, arkamıza bakmadan bırakıp, ilkelerimiz ve inançlarımız doğrultusunda hareket etmiyor muyuz? Bunların hepsinin cevabı sizde de evet olarak yankılanıyorsa, muhtemelen sizde benim gibilerdensiniz. Bunların sizi pişirdiğini, insanlaştırdığını, daha da ötesi benliğinizi ve kendinizi keşfetmenizi sağladığınızı düşünüyorsunuzdur sanırım. İşte bu sevgi,bağlılık,adanmışlığın bulunduğu yaşamları farklı sebeplerle,farklı yer ve ülkelerdeki, kenara savrulmuş olan insanları,kültürlerin buluştuğu, iç içe girdiği, ülke sorunlarını günlük yaşamda gözümüzün önüne ufak karelerde sokan , insanları nasıl bir yerden bir yere savururken ortak bir paydada buluşmalarını sağladığını işte Yaşamın Kıyısında bütün olarak bulabileceksiniz sanırım. Ben izledim, bunları buldum. Peki siz neler buldunuz...

                                                                                                                                       14.04.2008

izli-yorum

03:09

 

Hemen hemen herkesin hayatının bir bölümünde yaşananlara isyan ettiği,yaşanmış olan herşeyi unutmak istediği anlar vardır.Böyle anlarda insan içinden binbir türlü şey söyler,fakat olayları hala hatırlıyor olmak ve unutamamak insanın canını çok fazla sıkar.Bu gibi durumlarda unutmak istediğiniz şeyleri kafanızdan tamamı ile silmek istersiniz ama bir türlü bunun bir yolunu bulamazsınız.Keşke unutmamın bir yolu olsaydı dersiniz kendi kendinize.Peki eğer bu isteğiniz gerçekleşebilir olsaydı ve unutmak istediklerinizi silme şansınız olsaydı ne yapardınız?Muhtemelen çoğu insan aynı şeyi yapardı...Unutmak istediği herseyi siler ve hayata kaldığı yerden devam ederdi.İşte bu film de birbirine aşık olan fakat zamanla yaşadıkları kötü şeyler yüzünden ayrılma noktasına gelen çiftin kafalarından iyi kötü yaşanan tüm anıları sildirmek üzere doktora başvurmasıyla gelişen olayları anlatıyor.Olaylar öyle ilginç gelişiyor ki zamanla çift,hala birbirini çok sevdiğini anlıyor ve bu silme işleminin durdurulması için hem komik hemde duygusal serüvenlere girişiyor.Yaşamımızda anlık,duygusallıkla aldığımız kararların ileride bizde ne gibi duygular uyandırabileceğini gösteren gerçekten de hoş bir film.Günlük hayatımızda her hangi bir karar alırken, geçmişteki yaşanan güzel şeyleri ve alacağımız kararların ileride ki olası sonuçlarını nedense hiç değerlendirmemizin içine almıyoruz.Bu eksik değerlendirme sonucu vardığımız kararlar çoğu zaman düşünme biçimimize paralel olarak,kötü ve aslında istemediğimiz sonuçlara yol açıyor.Olayların sıcak, duyguların karışık olduğu bir zamanda sağlıklı düşünmek,doğru bir değerlendirme yapmak pek mümkün olmuyor biliyorum ama,yaşananları tekrar düşününce tüh dememek için olayları,geçmişi ve ilerideki olası sonuçlarını sakin bir biçimde değerlendirmek gerekiyor sanırıyorum.Film bu konuyu anlatırken bir yandan da yaşanan duygu geçişleriyle sevginin anlamı ve içeriği konusunda özellikle,aklında soru işaretleri olanlar için farklı bir bakış açısı ve farklı bir tarif sunuyor.Kurgusu,anlatım şekli,müzikleri ve özellikle Kate Winslet'ın mükemmel oyunculuğu ile film, gerçektende izlenmeye değer.Kafasında biraz daha soru işareti taşımak isteyenlere önerilir...
                                                                                                                                       28.10.2007

izli-yorum

03:03